Nd’aìamus giai faeddadu de sa collaboratzione intre Mozilla e Sardware, fiat s’ocasione pro sestare unu bilantzu de un’annu de Firefox in sardu. Bene, custa collaboratzione est sighende mustrende·nos sos profetos de una mirada comune: sa de chèrrere megiorare sa rete movende dae s’amparu de is limbas minorizadas.
Sa nova de custas dies pertocat Common Voice, unu pachete de datos vocales a disponimentu pùblicu – como, difatis, fintzas in sardu – chi movet dae sas boghes de sos collaboradores de totu su mundu.
Collaboradores voluntàrios chi, de custa manera, sunt dende grandu agiudu pro s’annestru de sos modellos de machine learning (una suta-casta de s’Intelligèntzia artifitziale pro su megioru de sas performances cunforma a sos datos collidos). In pare cun su sardu, sos pachetes de datos los agatamus in gallesu, in bascu, gaèlicu, galitzianu, otzitanu, curdu, quechua e milli àteras limbas de minoria. Fintzas in esperanto e in interlingua. Su catalu a su presente est sa limba prus impreada cun belle 4mìgia oras de registratzione.
Emmo, registratziones. Ca sos utentes chi cherent contribuire a s’archiviatzione de sos datos vocales tenent duas optziones: sa prima est ‘chistiona‘, pro chi sas fràsias propostas potzant èssere lèghidas e donadas a boghe a su dataset; sa segunda est ‘ascurta‘, pro validare a is chi ant registradu sa boghe issoro in antis.
Una rivolutzione, si pensamus chi su bonu de sos dataset vocales est de propiedade aziendale, cun testos chi sunt lèghidos mescamente in inglesu e cun sas boghes chi, su prus de sas bortas, sunt de òmines biancos. Duncas, si sa punna de su profetu econòmicu e sa mancàntzia de democratzia sunt sas coordinadas de custos sistemas orientados a su balàngiu, Mozilla faeddat de sesi giai in sa home page sua: “Su chi aprontamus ponet sas persones e sa privadesa issoro a dae in antis de su profetu”.
E ite narant sos voluntàrios ativistas de Sardware? “Podet èssere fintzas unu giogu ispassiosu pro imparare a sa pitzocalla”, gosi Maurizio Piroddi, babbu de duos pitzinnos. Galu: “Sa filosofia de Mozilla est pròpiu a s’imbesse de sa de is aziendas tecnològicas mannas“, annaghet Gianfranca Orunesu.
Aziendas chi, cheret naradu, pagu bi punnant a sas limbas nostras. Ma su mundu est fatu prus de persones chi non non de aziendas. E torrende a su catalanu, chi nche bàrigat sas oras registradas in inglesu (sas duas limbas – ammentemus·nos·lu – non tenent su matessi nùmeru de locutores peri su mundu) b’at de nàrrere chi in cue una sotziedade intrea s’est mòvida.
Comente narat Adrià Martín, membru de Sardware e chircadore in tecnologias pro sa tradutzione, “Common Voice est istadu adotadu dae su guvernu catalanu: dae ativistas fintzas a su presidente de su guvernu, meda gente at contribuidu donende sa boghe sua, e at incoragiadu a àtere a ddu fàghere. Fintzas iscuadras comente su Bartzellona ant mustradu publitzidade de su progetu durante is partidas in s’istàdiu”.
